Kamulaştırma işlemini yapacak idarenin belirli usul işlemlerini gerçekleştirmesi (Bu zorunlu işlemler için tıklayınız) ve kamulaştırılmak istenen gayrimenkulün sahibine resmi bir yazıyla başvurarak taşınmazı devralmak isteğini bildirmesi ve mal sahibini görüşmeye çağırması gerekmektedir. Ancak bu görüşme sonucu kamulaştırmayı yapan idare ile gayrimenkul sahibi anlaşamazsa, malik taşınmazın devrine rıza göstermek istemezse veya kamulaştırma bedeli düşük olursa, bu durumlarda ne yapılması gerekir ? İdare hangi usulü izlemelidir ? Gayrimenkul maliki kamulaştırmaya karşı hangi sürede, hangi davaları açmalıdır ?
Asliye Hukuk Mahkemesi’ne Yapılacak Başvuru :
Kamulaştırmayı yapan idare ile gayrimenkulün sahibi anlaşamazsa, bu durumda İdare’nin mülkiyetin kendisine geçmesi için taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesi’ne başvurması gerekir. İdare bu başvuruyla; taşınmazın bedelinin tespitini, bu bedelin ödenmesi karşılığında da mülkiyetin tapuda idare adına tescilini talep eder. Asliye Hukuk Hakimi, başvuru tarihinden itibaren en geç 30 gün sonrası için belirleyeceği duruşma günü ile birlikte idarenin sunduğu belgeleri taşınmaz malikine tebliğ eder.
Meşruhatlı davetiye ile yapılan bu tebliğ ile kamulaştırma işlemi, gayrimenkul sahibine tebliğ edilmiş olur, buna uygulamada kamulaştırmanın tebliği denir. Bu tebliğin gelmesiyle birlikte 30 günlük İDARİ YARGI SÜRECİ başlar. Mal sahibi bu 30 günlük süre içerisinde İdari Yargıya başvurup, İPTAL DAVASI ve YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARI alması halinde süreç durur aksi halde kamulaştırma işlemi kesinleşir. Bu süreç hak kaybı oluşturacağı için dikkatle takip edilmeli, kendisine kamulaştırma kararı tebliğ edilen kişi vakit geçirmeksizin bu konuda uzman avukatlarla görüşerek destek almalıdır, aksi taktirde hak kaybına uğrayabilecektir.
Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimi tarafları önce gayrimenkulün bedeli konusunda anlaşmaya davet eder, taraflar anlaşamazsa Hakim bedeli bilirkişi vasıtasıyla tespit ettirir. Mahkeme tespit edilen bedelin bankaya yatırılması ve makbuzunun mahkemeye sunulması için idareye 15 gün süre verir. Bu süre bir kereye mahsus uzatılabilir. Makbuzun ibrazı üzerine Mahkeme tapuda taşınmazın idare adına tesciline karar verir. Mahkemenin taşınmazın idare adına tesciline ilişkin verdiği karar kesin olup, temyiz edilemez. Ancak Mahkemenin bedele ilişkin verdiği karar temyiz edilebilir. Tescil kararı ile mal idarenin ÖZEL MALLARI arasına girer.
Kamulaştırma İşlemine Karşı Açılacak İPTAL DAVASI :
- Malik Meşruhatlı davetiyenin kendisine tebliğinden itibaren 30 gün içinde, idari yargıda kamulaştırma işlemine karşı İPTAL DAVASI açabilir.
- YÜRÜTMEYİ DURDURMA KARARI almışsa, Asliye Hukuk Mahkemesi taşınmazın idare adına tesciline karar veremez.
- Davayı maliklerden biri açabilir.
- Davayı gayrimenkulde kiracı olarak bulunan kişi açamaz.
- Danıştay’ın görev alanına girmeyen davalar, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde açılacaktır.